Groot deel verstandelijk gehandicapten in groepshuizen de dupe van AWBZ-hervormingen

Veel mensen met een verstandelijke beperking zullen volgens de nieuwe AWBZ-plannen zelfstandig moeten gaan wonen. Maar een groot deel van hen kan dit niet zonder intensieve begeleiding. Zij zouden daarom in de AWBZ-zorg moeten blijven. Tot deze conclusie komt prof. dr. Heleen Evenhuis, hoogleraar Geneeskunde voor Verstandelijk Gehandicapten, verbonden aan het Erasmus MC.

Evenhuis en haar mede-onderzoeker Heidi Hermans maakten een wetenschappelijke analyse van de GOUD-studie (Gezond oud worden), waarin de gezondheid is onderzocht van ruim duizend verstandelijk gehandicapte 50-plussers. Bij het GOUD-onderzoek is Platform VG betrokken. Het onderzoek is gefinancierd door ZonMW. De onderzoekers hebben hun twee rapporten met bevindingen en aanbevelingen naar de Tweede Kamer gestuurd.

Zelfstandig wonen vaak niet mogelijk
Een flink deel van de Nederlandse verstandelijk gehandicapten zal na de geplande hervormingen in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) zelfstandig moeten gaan wonen, met ondersteuning van mantelzorg, huishoudelijke hulp en thuiszorg. Als de plannen van het kabinet onveranderd doorgaan, gaat het om 53 procent van de 65.000 volwassenen die nu wonen in een groepshuis van een zorgorganisatie. Een fors deel van hen heeft echter hiervoor teveel of te gecompliceerde ondersteuning nodig en kampt met een gebrekkige gezondheid, stellen Evenhuis en Hermans. Zij pleiten er daarom voor om de zorg en het verblijf voor een deel van deze groep toch binnen de AWBZ te houden.

ZZP’s
Alle Nederlanders met een verstandelijke handicap die op dit moment wonen in een woonvorm van een zorgorganisatie, zijn voor de AWBZ ingedeeld in acht zogenaamde zorgzwaartepaketten (ZZP-VG). Bij de indeling wordt vooral bekeken hoeveel hulp mensen nodig hebben bij de zogeheten algemene dagelijkse levensverrichtingen, zoals aan- en uitkleden, persoonlijke verzorging, opstaan en naar bed gaan, boodschappen doen, en eten koken. Mensen in ZZP-VG 1 hebben maar weinig ondersteuning nodig en mensen in ZZP-VG 8 moeten compleet worden verzorgd.

Over de mensen in de categorie ZZP-VG 5 tot en met 8 wordt niet gediscussieerd. Dit is de groep mensen met ernstige verstandelijke beperkingen. Zij blijven gewoon in hun groepshuis wonen met alle zorg die daarmee gepaard gaat. De groep waar Evenhuis en Hermans het over hebben zijn mensen uit ZZP-categorie 1 tot en met 4. Deze mensen hebben een matige of lichte verstandelijke handicap en wonen nu in groepshuizen in de wijk. Mensen met het syndroom van Down bijvoorbeeld. Ze zijn redelijk zelfredzaam, gaan overdag naar dagbesteding of hebben aangepast werk.

Complexe zorg en ondersteuning nodig
Uit de analyse blijkt echter dat veel van deze mensen de vaardigheden nooit hebben kunnen leren die nodig zijn om een huishouden te voeren, zoals boodschappen doen, eten klaarmaken, de was doen, medicijnen innemen, met geld omgaan. Bovendien hebben zij vaak veel zorg nodig door een opeenstapeling van motorische en zintuiglijke beperkingen.

Reactie staatssecretaris op onderzoek
In reactie op het onderzoek laat staatssecretaris van Rijn in het Algemeen Dagblad weten dat mensen met een verstandelijke beperking ervan op aankunnen dat ze de zorg krijgen die ze nodig hebben. Volgens Van Rijn zal de beoordeling of mensen wel of niet thuis kunnen wonen veel meer moeten afhangen van persoonlijke omstandigheden en van de vraag wat iemand zelf kan. Medio maart informeert de staatssecretaris de Tweede Kamer over zijn concrete hervormingsplannen.

Eerder verschenen op de website van CG-raad op 27-02-2013